![]() |
|
|
|
#1 |
|
Nick kopyalandı!
|
Tesisat Gürültüsü ve Akustik Proje
Gece herkes uyurken bir binada en çok duyulan sesler çoğu zaman insanlardan değil, binanın kendisinden gelir. Bir kat yukarıda çekilen sifonun borularda yankılanan sesi, sabaha karşı devreye giren hidroforun homurtusu, asansör kabininin kuyuda süzülürken çıkardığı uğultu... Bunlar, bir binanın tesisat ve servis sistemlerinin ürettiği seslerdir. Gündüz şehir gürültüsünün içinde kaybolan bu sesler, gece sessizliğinde belirginleşir ve uykuyu doğrudan etkiler. Bu yazıda bina içindeki tesisat ve servis ekipmanlarından kaynaklanan gürültüye odaklanıyoruz. Bu gürültünün nasıl oluştuğunu, nasıl yayıldığını ve tasarım aşamasında nasıl kontrol altına alınabileceğini ele alıyoruz. Binanın İçinden Gelen Gürültü Bir binada gürültü kaynaklarını düşündüğümüzde genellikle komşuları ve dışarıdaki trafiği hatırlarız. Oysa modern binalar, kendi içinde ciddi gürültü üreten pek çok sisteme sahiptir. Asansörler, su pompaları, hidroforlar, kazanlar, havalandırma santralleri, klima üniteleri, jeneratörler ve atık su boruları bu sistemlerin başlıcalarıdır. Bu sistemlerin ortak özelliği, binanın işleyişi için vazgeçilmez olmalarıdır. Onları ortadan kaldıramayız; ancak ürettikleri sesin yaşam alanlarına ulaşmasını kontrol edebiliriz. İki Yol: Havadan ve Yapıdan Tesisat kaynaklı ses, iki farklı yoldan yayılır. Birincisi havadan iletilen sestir: bir pompanın motor sesi, bulunduğu odanın havasına yayılır ve duvarlardan, kapılardan, havalandırma açıklıklarından geçerek komşu mekânlara ulaşır. İkincisi ise yapı üzerinden iletilen titreşimdir. Çalışan bir makine, bağlı olduğu zemine ya da duvara titreşim aktarır. Bu titreşim betonarme yapı içinde şaşırtıcı uzaklıklara kadar taşınabilir ve uzaktaki bir mekânda yeniden ses olarak ortaya çıkar. Bodrumdaki bir pompanın sesinin üst katlardaki bir dairede duyulması, çoğu zaman bu yolla gerçekleşir. Titreşim: Sessiz Ama Etkili Düşman Titreşim kaynaklı gürültü, havadan gelen sese göre çok daha sinsi bir sorundur. Kaynağın yanında duvar ne kadar kalın olursa olsun, titreşim yapının içinden geçerek yoluna devam eder. Bu nedenle titreşimin, kaynağında, yani makinenin yapıya bağlandığı noktada kontrol edilmesi gerekir. Kapsamlı akustik tasarım, tesisat ve servis ekipmanlarından kaynaklanan gürültü ve titreşimin kontrolünü kapsamının temel başlıklarından biri olarak ele alır. Ekipmanların yapıya nasıl bağlanacağı, titreşim yalıtımının nasıl sağlanacağı ve boruların duvarlardan nasıl geçirileceği bu değerlendirmenin parçasıdır. Asansörler: Dikey Bir Ses Yolu Asansör kuyusu, binanın tam ortasından geçen dikey bir boşluktur. Kabinin hareketi, kapıların açılıp kapanması ve makine dairesindeki motor, bu boşluk boyunca ses ve titreşim üretir. Asansör kuyusuna bitişik bir yatak odası, gün boyu ve gece bu seslere maruz kalabilir. Akustik tasarım, asansör kuyusunun konumunu ve hassas mekânlarla ilişkisini değerlendirir. Mümkünse kuyunun yatak odalarına komşu olmaması, olamıyorsa ayırıcı duvarın yeterli ses yalıtımına sahip olması sağlanır. Su Tesisatı: Duvarların İçindeki Şırıltı Atık su boruları ve temiz su tesisatı, konutlarda en sık şikâyet edilen gürültü kaynaklarındandır. Boruların içinden akan suyun sesi, borular doğrudan duvara ya da döşemeye sabitlendiğinde yapıya aktarılır. Özellikle şaftların yatak odası duvarlarına bitişik olması, gece saatlerinde rahatsızlık yaratır. Tasarım aşamasında tesisat şaftlarının konumu ve boruların sabitlenme biçimi akustik açıdan değerlendirildiğinde, bu sorunların büyük bölümü önlenebilir. Mekanik Odalar ve Kazan Daireleri Hidrofor, kazan ve havalandırma santrali gibi büyük ekipmanlar genellikle bodrum katlarda ya da çatıda ayrı mekânlarda bulunur. Bu mekânların yaşam alanlarına komşuluğu, gürültü açısından kritik bir konudur. Mekanik odanın üstünde ya da yanında bir daire bulunuyorsa, aradaki yapı elemanları yüksek ses yalıtımı sağlamalı ve ekipmanlar titreşim yalıtımlı olarak yerleştirilmelidir. Havalandırma Kanalları: Sesin Gizli Otoyolları Havalandırma ve iklimlendirme kanalları, hem fanların sesini taşır hem de mekânlar arasında ses köprüsü oluşturabilir. İki ofisi birbirine bağlayan bir kanal, bir odadaki konuşmanın diğerinde duyulmasına neden olabilir. Bu nedenle kanal tasarımı, akustik açıdan da değerlendirilmelidir. Mekanik Müellif ile Akustik Uzmanının İş Birliği Tesisat gürültüsünün kontrolü, mekanik proje ile akustik çalışmanın uyum içinde hazırlanmasını gerektirir. Mekanik müellifin ekipmanları ve şaftları yerleştirirken akustik uzmanının görüşünü alması, sonradan yapılacak değişiklikleri önler. Akustik uzmanı ise mekanik projedeki ekipman listesini ve yerleşimini dikkate alarak hesaplarını yapar. Tasarımın Çözdüğü Sorunlar [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...] kapsamında tesisat gürültüsü ele alındığında şu tür sorunlar tasarım aşamasında önlenebilir: - Asansör kuyusuna bitişik yatak odaları - Yaşam alanlarına titreşim aktaran pompalar - Yatak odası duvarlarından geçen atık su boruları - Mekânlar arasında ses köprüsü oluşturan kanallar - Konutların hemen altındaki mekanik odalar Sonradan Çözmek Neden Zor? Bina tamamlandıktan sonra tesisat gürültüsünü çözmek oldukça zordur. Bir asansör kuyusunun yerini değiştirmek imkânsızdır; duvar içindeki boruları yeniden sabitlemek için duvarların açılması gerekir; pompaları titreşim yalıtımlı tabanlara taşımak, tesisatın yeniden düzenlenmesini gerektirebilir. Bu müdahaleler hem pahalıdır hem de binada yaşayanlar için rahatsızlık yaratır. Oysa tasarım aşamasında alınan doğru kararlar, bu sorunların hiç ortaya çıkmamasını sağlar. Yetkili Uzmanlarla Tesisat Akustiği Tesisat kaynaklı gürültü ve titreşim, akustik tasarımın teknik açıdan en ayrıntılı alanlarından biridir. Uzmanakustik.com sitesi üzerinden hizmet veren UzmanAkustik, bakanlıktan yetki almış uzmanlarıyla bu konuyu yönetmelik çerçevesinde ele alır. Firma, mimari projeyi ve varsa ısı yalıtım raporunu teslim alarak çalışmaya başlar ve sonuçları yönetmeliğin sınır değerleriyle karşılaştırarak teslim eder. Mevcut binalarda tesisat gürültüsüyle ilgili şikâyetlerin değerlendirilmesi için ise firmanın gürültü ölçümü hizmeti kullanılabilir. Hassas cihazlarla yapılan ölçümler, sorunun kaynağını ve büyüklüğünü ortaya koyar. Jeneratör ve Çatı Ekipmanları Büyük binalarda acil durum jeneratörleri, soğutma kuleleri ve çatıya yerleştirilen klima üniteleri de önemli gürültü kaynaklarıdır. Çatıdaki bir ekipman, hemen altındaki en üst kat dairelerine hem ses hem titreşim aktarabilir. Bu ekipmanların çatıdaki konumu, taşıyıcı sisteme bağlantı biçimi ve çevresindeki perdeleme elemanları, akustik değerlendirmenin konusu olmalıdır. Jeneratörler ise yalnızca acil durumlarda değil, periyodik test çalıştırmalarında da ses ürettiği için konumlarının yaşam alanlarından uzak seçilmesi önemlidir. Bakım Sürecinin Akustiğe Etkisi Tesisat ekipmanlarının akustik performansı zamanla değişebilir. Yıpranan titreşim takozları, gevşeyen bağlantılar ve bakımı aksatılan motorlar, başlangıçta sessiz çalışan bir sistemin gürültü üretmeye başlamasına neden olabilir. Bu nedenle bina yönetimlerinin mekanik ekipmanların düzenli bakımını aksatmaması, akustik konforun sürekliliği için de gereklidir. Sessiz Çalışan Bir Bina İyi tasarlanmış bir binada tesisat sistemleri vardır ama varlıkları hissedilmez. Asansör çalışır, su akar, havalandırma döner; ama bunların hiçbiri sakinlerin uykusunu bölmez. Bu sessizlik, tesisatın akustik açıdan baştan planlanmasının doğrudan sonucudur. Benzer Konular:
|
|
|
Alıntı Yap |
| Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 ziyaretçi) | |
|
|