Hilal-i Ahmer'in Kuruluşu 11 Haziran 1868

Osmanlı Devleti fethettiği topraklarda hoşgörü ve iskân politikası uygulamıştır. Farklı dinlere, inançlara sahip insanları yönetmiş, onların inançlarını rahatça yaşamalarını sağlayıp onlara hoşgörülü olmuştur. Ancak 1789 Fransız İhtilali ve Aydınlanma Çağı Avrupa‘dan tüm dünyaya sıçramıştır. Bundan dolayı Osmanlı Devleti, ıslahatlar yapmak durumunda kalmıştır. En köklü ıslahatlar 1839 Tanzimat Fermanı‘yla başlamıştır. Avrupa‘dan bilim ve teknoloji alanında biraz geride kalan Osmanlı Devleti, ıslahatlara hız vermiştir. Osmanlı, 1853 Kırım Savaşı‘nda kendi topraklarını tek başına savunamayacak duruma gelmiş ve Avrupalı devletlerin desteğine başvurmak zorunda kalmıştır. Bundan dolayı uluslararası anlamda yalnız kalmak istemeyen Osmanlı Devleti, denge politikasını benimseyerek Avrupa‘da ortaya çıkan iyi niyetli kurum ve kuruluşlara katılmayı bir politika haline getirmiştir. 1864‘te imzalanan I. Cenevre Sözleşmesi kararlarını da bu politikanın bir gereği olarak kabul edip imzalamıştır. Osmanlı Devleti Kızılhaç‘a ait haç sembolünü kullanmayı kabul etmeyerek hilal sembolü kullanma koşulunu ileri sürmüştür.

Hilal-i Ahmer Cemiyeti'nin Kuruluşu ve Kurucuları

Sultan Abdülaziz döneminde, Dr. Abdullah Bey, Dr. Marko Paşa, Kırımlı Aziz Bey ile Serdar-ı Ekrem Ömer Paşa‘nın girişimleriyle 11 Haziran 1868 tarihinde ―Mecruhin ve Marda-yı Osmaniye-i Askeriye‘ ye İmdat ve Muavenet Cemiyeti‖ yani ―Osmanlı Yaralı ve Hasta Askerlere Yardım Cemiyeti‖ kurulmuştur. Sürekli savaş halinde olan Osmanlı Devleti savaşlarda yaralanan askerlere yardım etmek için savaş dışı unsur sayılacak olan bir yapının varlığına ihtiyaç duymuştur. Zaruretten dolayı kurulmasına karar verilen Hilal-i Ahmer Cemiyeti, Kızılhaç‘tan esinlenerek Marko Paşa önderliğinde kurulmuştur (İzgöer ve Tuğ, 2013: 24-26). Kelime olarak, Hilal= Ay, Ahmer= Kırmızı, Cemiyet= Dernek, topluluk, grup anlamına gelmektedir. Hilal-i Ahmer Cemiyeti‘nin ismi zamanla değişikliğe uğrayarak Kızılay Derneği, Türkiye Kızılay Derneği, Türk Kızılay‘ı şeklinde kullanılmıştır.



Kaynak: BENGİ DÜNYA YÖRÜK-TÜRKMEN ARAŞTIRMALARI DERGİSİ